Kiedy występują burze w Tatrach?

lightning-bolt-on-the-top-of-a-mountain

Przeglądając Internet w poszukiwaniu informacji na temat burz, niestety da się trafić na różne błędne, mylące wiadomości. Problem dotyczy zwłaszcza „straszenia” Internautów tym, że burza w Tatrach może wystąpić każdego dnia o dowolnej godzinie. Cóż można sobie pomyśleć widząc taki komunikat? Czy rzeczywiście burze w Tatrach to takie częste zjawiska, które pojawiają się co chwile przez cały rok?

Otóż w praktyce wygląda to zupełnie inaczej. Przez zdecydowanie większą część roku z tatrzańskimi burzami w ogóle nie mamy do czynienia. Tak naprawdę aktywność burzowa w Tatrach zazwyczaj ogranicza się do zaledwie paru miesięcy. Przy czym niestety są to akurat te ciepłe miesiące, na które przypada znaczna część rocznego ruchu turystycznego. Jednak warto dodać, że w poszczególnych miesiącach bywa różne zagrożenie burzowe, co zostało zaprezentowane w tym wpisie.

Co zapewnia zjawiska burzowe?

  • Chmury cumulonimbus (Cb) – charakteryzują się dużą rozbudową piętrową. Ich podstawa zazwyczaj znajduje się na wysokości około 2 km n.p.m., zaś wierzchołek tych chmur przekracza 5 km, a nieraz nawet 10 km n.p.m. Posiadają potężną energię konwekcji. Stąd też cumulonimbusy nieraz wywołują mocne wichury o wysokich prędkościach maksymalnych w porywach. Przeważnie im bardziej rozbudowany cumulonimbus, tym mocniejsza może być burza. W dodatku spora rozbudowa piętrowa zwiększa ryzyko wystąpienia opadów gradu. Poza tym podczas tych zjawisk najczęściej pada sam deszcz (czasem bardzo intensywnie, wręcz ekstremalnie). Jednak co ciekawe, burzy mogą towarzyszyć również opady mieszane lub sam śnieg, ale zdarza się to rzadko. Ponadto czasem trafiają się takie zjawiska jak „suche burze”. Możliwe są zwłaszcza w sytuacji, gdy mamy do czynienia z przelotnymi opadami. Wtenczas w niektórych miejscach może w ogóle nie padać mimo przejścia burzy.

 

Co wpływa na aktywność burzową?

  • Temperatura powietrza – im zimniej, tym mniejsze ryzyko wystąpienia burzy. To bardzo istotny czynnik, wszak energia konwekcji w znacznej mierze uzależniona jest właśnie od temperatury. Co prawda czasem zdarzają się wyładowania atmosferyczne podczas kilkustopniowego mrozu, jednak są one możliwe dzięki obecności potężnych chmur, które wcześniej utworzyły się nad innymi obszarami. Zaś podczas konkretnych, siarczystych mrozów zjawiska burzowe raczej zupełnie nie występują;
  • Długość dnia – im krótszy dzień, a dłuższa noc, tym ciężej o powstanie chmur burzowych cumulonimbus;
  • Wilgotność powietrza – im suchsze powietrze, tym mniejsze ryzyko wystąpienia burzy.

 

O jakiej porze dnia pojawiają się burze?

  • Popołudnie – najwięcej burz w Tatrach (i nie tylko tam) występuje właśnie o tej porze – scenariusz zwykle jest podobny, podczas dnia z silną konwekcją pogodny ranek może zamienić się w popołudnie z cumulonimbusem;
  • Poza tym sporo burz występuje wieczorem i w nocy – nieraz cumulonimbus nie daje rady osiągnąć wystarczająco potężnej energii przed końcem popołudnia i wtenczas burza może wystąpić dopiero w późniejszych godzinach (pod warunkiem, że są ku temu sprzyjające warunki, w przeciwnym razie cumulonimbus może się „rozpaść”);
  • Ponadto czasem burze pojawiają się nawet o takich porach dnia jak ranek i przedpołudnie (np. w sytuacji, gdy mamy do czynienia z przejściem frontu atmosferycznego, któremu towarzyszą rozbudowane cumulonimbusy).

 

Aktywność burzowa w Tatrach w ciągu roku:

  • Styczeń – marzec [przeważnie zerowa aktywność, jakakolwiek burza w tym okresie jest anomalią i stanowi sporą niespodziankę];
  • Kwiecień [często na ten miesiąc przypada początek sezonu burzowego, choć czasem bywa i tak, że na pierwszą burzę trzeba czekać aż do maja];
  • Właściwy sezon burzowy -> trwa od maja do sierpnia – podczas tego okresu nieraz zdarzają się serie przynajmniej kilku dni burzowych pod rząd;
  • Lipiec – na ten miesiąc przeważnie przypada szczyt sezonu burzowego [ma największą średnią ilość dni burzowych, a także dzięki odpowiednim warunkom w tym miesiącu możliwe są najsilniejsze zjawiska burzowe – przy czym zarówno w sierpniu, w czerwcu, jak i w maju czasem również mogą się pojawiać potężne burze];
  • Wrzesień [ten miesiąc zdecydowanie nie zalicza się już do właściwego sezonu burzowego, zazwyczaj przynosi podobną ilość dni z burzą co kwiecień];
  • Październik [burza w tym miesiącu jest zjawiskiem bardzo rzadkim, wszak około połowa (albo i więcej) październików przynosi zerową aktywność burzową, zaś pozostałe październiki często zapewniają tylko 1 burzę];
  • Listopad – grudzień [przeważnie zerowa aktywność, jakakolwiek burza w tym okresie jest anomalią i stanowi sporą niespodziankę].

 

W celu oparcia się na konkretnych liczbach, postanowiłem trochę „pogrzebać” w danych ogimetu. Wybrałem 1 konkretny szczyt – Kasprowy Wierch (1987 m n.p.m.). Nie gwarantuję 100% poprawności mojej analizy (jest drobne ryzyko, że mogłem coś pominąć). Poza tym warto uwzględnić fakt, że burze w Tatrach nieraz występują tylko w niektórych zakątkach, stąd też było już trochę takich tatrzańskich burz, które omijały Kasprowy Wierch (np. w 2013 roku pierwsza burza w Tatrach prawdopodobnie pojawiła się 23 kwietnia, zaś ostatnia 1 września – dla porównania sezon burzowy 2013 na samym Kasprowym Wierchu trwał tylko 111 dni). Jednak wyszły mi dość ciekawe wyniki, które mniej więcej przedstawiają obraz burzowej aktywności w Tatrach. Po prostu widać to, czego można się spodziewać po poszczególnych miesiącach…

Kasprowy Wierch (1987 m n.p.m.) – dane z zakresu lat 2000 – 2013:

  • Styczeń -> 1 dzień z burzą [17.01.2000 – ciekawa anomalia, bo temperatura była dość niska];
  • Luty -> [nie znalazłem burz];
  • Marzec -> 1 dzień z burzą [9.03.2000];
  • Kwiecień -> 16 dni z burzą [20, 29, 30.04.2000 + 20, 21.04.2002 + 21.04.2004 + 13, 18.04.2005 + 26.04.2006 + 22.04.2008 + 10, 11, 23, 30.04.2009 + 7, 30.04.2011];
  • Maj -> 95 dni z burzą [8, 10, 16, 18, 19, 22, 28, 29.05.2000 + 2, 4, 5, 6, 18, 27, 29.05.2001 + 6, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 26, 27, 28.05.2002 + 9, 10, 11, 12, 13, 20, 25, 26, 27, 28.05.2003 + 1, 6, 11, 12, 13, 21.05.2004 +1, 3, 4, 11, 30, 31.05.2005 + 11, 15, 22, 23, 24, 25, 26, 28.05.2007 + 3, 8, 12, 13, 15, 16, 19, 31.05.2008 + 4, 10, 11, 18, 19, 27.05.2009 + 4, 13, 14, 22, 23, 28.05.2010 + 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 27, 28.05.2011 + 1, 3, 4, 23, 28.05.2012 + 2, 3, 7, 12, 21, 30.05.2013];
  • Czerwiec -> 107 dni z burzą [4, 5, 12, 13, 14, 15, 23, 24.06.2000 + 1, 17, 29.06.2001 + 4, 9, 16, 21, 22, 24, 29.06.2002 + 5, 6, 9, 11, 13, 16, 23, 27.06.2003 + 1, 2, 8, 9, 10, 11, 19, 20.06.2004 + 5, 16.06.2005 + 17, 18, 20, 22, 23, 26, 27, 28, 29, 30.06.2006 + 5, 6, 7, 9, 10, 11, 13, 14, 21, 22.06.2007 + 3, 4, 8, 9, 10, 11, 24, 25, 30.06.2008 + 6, 11, 12, 20, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30.06.2009 + 3, 4, 14, 30.06.2010 + 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 17, 23, 30.06.2011 + 9, 10, 19, 21, 22, 30.06.2012 + 7, 8, 10, 15, 20, 21, 22, 23, 24, 29.06.2013];
  • Lipiec -> 125 dni z burzą [3, 4, 12, 26.07.2000 + 8, 11, 12, 15, 16, 17, 20, 22, 23, 29, 30.07.2001 + 4, 7, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 22, 31.07.2002 + 4, 5, 13, 22, 23, 24, 25, 28.07.2003 + 11, 18, 19, 20, 21, 22, 25.07.2004 + 9, 13, 14, 16, 19, 30, 31.07.2005 + 8, 9, 12, 13, 14, 22, 24, 29.07.2006 + 3, 9, 19, 20, 21, 24, 27, 28.07.2007 + 4, 7, 12, 13, 14, 21, 26, 31.07.2008 + 1, 2, 3, 5, 6, 15, 16, 18, 19, 24.07.2009 + 1, 6, 17, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 30, 31.07. 2010 + 8, 10, 11, 15, 19, 20, 21.07.2011 + 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 19, 26, 27, 28, 29, 30.07.2012 + 3, 4, 5, 6, 10, 11, 28.07.2013];
  • Sierpień -> 98 dni z burzą [2, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 29.08.2000 + 4, 5, 8, 10, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27.08.2001 + 1, 2, 5, 6, 7, 15, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 29.08.2002 + 1, 13, 14. 19, 29.08.2003 + 3, 7, 9, 13, 20, 21, 25, 26.08.2004 + 1, 3, 10.08.2005 + 6, 7, 20.08.2006 + 6, 7, 9, 10, 11, 17, 19, 20, 21, 24.08.2007 + 1, 2, 4, 16, 23.08.2008 + 3, 4, 17, 22, 27, 29.08.2009 + 6, 9, 14, 15, 16.08.2010 + 5, 7, 15, 16, 22, 23, 24, 25, 28.08.2011 + 3, 4, 5, 22, 24.08.2012 + 4, 9, 10, 19, 20.08.2013];
  • Wrzesień -> 20 dni z burzą [16, 21.09.2000 + 22.09.2001 + 1, 6, 8, 9.09.2002 + 3.09.2003 + 10, 12, 27.09.2005 + 19.09.2006 + 7, 8.09.2008 + 3, 12.09.2009 + 5.09.2011 + 3, 5, 19.09.2012];
  • Październik -> 6 dni z burzą [17, 18.10.2000 + 26.10.2002 + 5.10.2007 + 10.10.2009 + 7.10.2011];
  • Listopad -> 1 dzień z burzą [4.11.2000];
  • Grudzień -> [nie znalazłem burz].

Podsumowanie powyższej analizy aktywności burzowej na Kasprowym Wierchu (1987 m n.p.m.) w latach 2000 – 2013:

Najbardziej burzowy sezon: 2002 -> 48 dni z burzą;

Najdłuższy sezon: 2000 -> 292 dni [okres między incydentalnym wyjątkowo wczesnym początkiem, a incydentalnym wyjątkowo późnym ostatecznym zakończeniem];

Najspokojniejsze sezony: 2005 i 2006 -> 23 dni z burzą;

Najkrótszy sezon: 2010 -> 105 dni [okres między pierwszym a ostatnim dniem z burzą];

Średnia ilość dni burzowych/sezon: ok. 34 dni z burzą;

Średnia długość sezonu burzowego: ok. 157 dni;

Najwyższa średnia miesięczna ilość dni burzowych: 9 dni/miesiąc [lipiec];

Największa ilość dni z burzą w 1 miesiącu: 18 dni [lipiec 2012];

tekst: Kamil Filipowski

http://kamilfilipowski.blog.pl